Aksolotl meksykański

Ambystoma mexicanum

Ten krytycznie zagrożony płaz występuje tylko w meksykańskich jeziorach Xochimilco i Chalco. Aksolotl to typowy drapieżnik aktywny zarówno za dnia jak i nocą, ale mało ruchliwy. Jest to forma neoteniczna, tzn. postać larwalna tego płaza jest zdolna do rozmnażania. Jak wszystkie larwy płazów, aksolotl ma zewnętrzne skrzela, które umieszczone są na głowie. Ma duże zdolności regeneracji utraconych części ciała; ogon, fragmenty skrzeli lub odnóża, szczególnie w młodym wieku, odrastają w całości. Gatunek chroniony jest konwencją CITES.

Stolica Meksyku leży w miejscu gdzie dawniej znajdowało się wielkie jezioro, które stopniowo było osuszane już za czasów Azteków. Uprawiali tam oni chinampas – żyzne poletka pływające na wodzie. Po dawnym jeziorze Xochimilco pozostał jedynie system kanałów. Ostatnie okazy aksolotli meksykańskich żyją właśnie w nim i w sąsiadującym jeziorze Chalco. Aksolotl potrzebuje do rozwoju głębokich jezior z bujną roślinnością, konieczną do złożenia jaj. Populacja jeziora Chalco jest bardzo mała, a samo jezioro jest niestabilnym środowiskiem, które prawdopodobnie zniknie w niedalekiej przyszłości.

Postępujące zanieczyszczenie jezior Chalco i Xochimilco oraz tradycyjna konsumpcja zagrożonego gatunku przez społeczności lokalne pogłębiają ryzyko całkowitego zniknięcia aksolotla z naturalnego środowiska. W 1987 roku, jezioro Xochimilco zostało wpisane na listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO.