Pielęgnica pawiooka

Rząd: Perciformes (okoniokształtne)
Rodzina: Cichlidae (pielęgnicowate)

Astronotus ocellatus

Jest to gatunek endemiczny dorzecza Amazonki. Bytuje w toni wodnej w rejonach, gdzie nurt wody jest wolny, zaś podłoże muliste lub piaszczyste. Osobniki młodociane preferują dno porośnięte roślinnością, gdzie mogą się schronić przed drapieżnikami. Ryba ta żyje od 10 do 20 lat i dorasta do 40 cm długości. Jest wszystkożerna, odżywia się owocami, mięczakami i innymi bezkręgowcami wodnymi, owadami oraz rybami, na które aktywnie poluje. Żyje w małych grupach, na określonym terytorium, którego broni. W trakcie rozrodu tworzy pary monogamiczne. Po złożeniu jaj ochrania obszar lęgowy, zaś po wykluciu larw opiekuje się potomstwem. Może szybko zmienić swoje ubarwienie, głównie w przypadku walk terytorialnych. Jej ciało, w miejsce naturalnego oliwkowo-zielono-brązowego koloru, staje się czarne z nieregularnymi białymi smugami. Osobniki młodociane różnią się ubarwieniem od osobników dojrzałych, ich ciało pokryte jest białymi i pomarańczowymi falistymi paskami, a głowy są nakrapiane.

Ta pielęgnica jest wyjątkowo odporna na niedobory tlenowe, które mogą występować w jej naturalnym środowisku, głównie w sezonowo zalewanej dżungli, gdzie poszukuje pokarmu oraz rozradza się.

Dojrzałe osobniki są bardziej odporne na brak tlenu niż osobniki młodociane i mogą wytrzymać do 6 godzin w warunkach całkowicie beztlenowych. Potrafią przebywać od 20 do 50 godzin w wodzie o niskim natlenieniu (5-20%). Ze względu na swoje ubarwienie zyskały one dużą popularność jako ryby akwariowe. Wyhodowano wiele odmian barwnych oraz o zmienionym kształcie. W rejonie Amazonii mają znaczenie konsumpcyjne, ich mięso jest bardzo smaczne.

W jaki sposób pielęgnica pawiooka broni się przed atakami piranii?

Piranie z rodzaju Serrasalmus czy Pristobrycon często odżywiają się płetwami dużych ryb. Płetwy stanowią dla nich obfite, szybko odnawialne źródło pokarmu. Zaobserwowano, że pielęgnica pawiooka, jest znacznie rzadziej atakowana przez piranie, niż inne ryby tej samej wielkości. Jest to związane z jej ubarwieniem, a konkretnie sztucznym okiem, które jest zlokalizowane w pobliżu płetwy ogonowej oraz grzbietowej. Jest to ciemna plamka otoczona pomarańczowym pierścieniem naśladująca oko ryby. W ten sposób drapieżnik jest zdezorientowany i ciężej mu zlokalizować płetwy.