Eunectes murinus (anakonda zielona)

Legendy o zabójczych wężach ludojadach, osiągających monstrualne rozmiary, nie raz znajdowały swoje odbicie w kulturze masowej. Z pewnością były one inspiracją do tworzenia rozrywkowych filmów klasy B, w którym to jeden z nich opowiadał o tym jak gigantyczna anakonda próbuje czule objąć swoim uściskiem Jennifer Lopez. Jednakże prawda o śmiercionośnych wężach ścigających atrakcyjne latynoski, odziane w przylegające i co ważne odpowiednio mokre koszulki jest z goła inna. Warto więc przyjrzeć się pewnemu gatunkowi, który odniósł nie mały sukces w popkulturze.

Anakonda zielona (Eunectes murinus), bo właśnie ten gatunek szczególnie upodobali sobie filmowcy, należy do podrodziny boa (Boa). Godne zapamiętania jest to, że wszystkie gatunki anakond występują tylko w Ameryce Południowej i są żyworodne.

Zwierzę prowadzi ziemnowodny tryb życia. Wąż ten zamieszkuje płytkie, wolno płynące siedliska słodkowodne, a także tropikalne łąki oraz lasy deszczowe o gęstej ściółce. Łaciński człon nazwy Eunectes pochodzi z języka greckiego i oznacza „dobry pływak”. Na lądzie jest powolna i ociężała natomiast w wodzie potrafi osiągać prędkość nawet 20km/h. U anakondy zielonej występuje wyraźny dymorfizm płciowy. Samce dorastają do około 3 metrów długości, natomiast samice rzadko przekraczają 6 metrów i są to przypadki głównie osobników trzymanych w niewoli.

Anakonda zdecydowanie nie poluje na ludzi. Wręcz przeciwnie. Folklor tubylczych ludów Brazylii i Peru uważa to stworzenie za magiczne, przez co części ciała sprzedawane są w celu odprawiania rytuałów i leczeniu przeróżnych dolegliwości. Z kronikarskiego obowiązku trzeba jednak zaznaczyć, że ten dusiciel jest jednym z nielicznych węży których proporcje ciała pozwalają na konsumpcję człowieka. Jednakże nasza budowa ciała, a dokładnie rozstaw i szerokość barków nie pozwalają, abyśmy dołączyli do menu tego gada. Wszystkie węże świata połykają swoje ofiary zaczynając od głowy więc specjalnie dla nas anakonda zielona musiałaby zmienić swoją dotychczasową technikę łowiecką. Jeśli dojdzie już do spotkania z człowiekiem, wąż będzie próbować zagrzebać się w ściółce lub błocie, bądź uciekać do najbliższej wody. Jeśli to nie wystarczy, z gruczołów analnych wystrzeli w kierunku napastnika cuchnącą substancję niczym zaskroniec zwyczajny (Natrix natrix).

Anakonda zielona mimo swojej łatki zabójczego węża w rzeczywistości nie jest żadnym zagrożeniem dla człowieka. Naukowcy zgodnie twierdzą, że populacja tego gatunku choć        w dalszym ciągu stabilna, wymaga ochrony. Kurczące się siedliska, spowodowane osuszaniem mokradeł pod pola uprawne oraz masowe wycinki lasów powodują, że powoli nie ma już miejsca na świecie dla tego węża. W kondycji gatunku nie pomagają również polowania. Mimo swojej długowieczności, silna antropopresja niestety nie pozwala w spokoju dorastać tym gadom do większych rozmiarów. Jeśli tak dalej będą toczyć się losy anakondy, niechybnie okaże się, że sześciometrowe okazy będziemy mogli podziwiać tylko  w ogrodach zoologicznych. Degradacja środowiska, jak i sam człowiek przyczyniają się do tego, że imponujące wymiary tego gada zdecydowanie maleją.

Anakonda zielona znajduje się w II Załączniku list CITES.

Autor artykułu: Cyprian Mielczarek

Literatura:
2012.”UNEP-WCMC Species Database: CITES-Listed Species”

Alves, R., G. Pereira. 2007. Commercialization and use of snakes in North and Northeastern Brazil: Implications for conservation and management. Biodiversity and Conservation

Alves, R., F. Gentil, Y. DeLima. 2007. Snakes Used in Ethnomedicine in northeast Brazil. Environment, Development, and Sustainability

Calle, P., J. Rivas, M. Muños, J. Thorbjarnarson, E. Dierenfeld, W. Holmstrom, W. Braselton, W. Karesh. 1994. Health Assessment of Free-Ranging Anacondas (Eunectes murinus) in Venezuela. Journal of Zoo and Wildlife Medicine

Calle, P., J. Rivas, M. Munoz, J. Thorbjarnarson, W. Holmstrom. 2001. Infectious Disease Serologic Survey in Free-Ranging Venezuelan Anacondas (Eunectes Murinus). Journal of Zoo and Wildlife Medicine

Duellman, W. 2005. Cusco Amazonico: The Lives of Amphibians and Reptiles in an Amazonian Rainforest. Ithaca, New York: Comstock Books in Herpetology.

Dunn, E., R. Conant. 1936. Notes on anacondas, with descriptions of two new species. Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia

Elvey, C., K. Newlon. 1998. Eunectes murinus (Green anaconda) and Phrynops giba: predation. Herpatological Review

Ferreira, R., A. Henriques, J. Rafael. 2002. Activity of Tabanids (Insecta: Diptera: Tabanidae) Attacking the Reptiles Caiman crocodilus (Linn.) (Alligatoridae) and Eunectes murinus (Linn.) (Boidae), in the Central Amazon, Brazil. Memórias do Instituto Oswaldo Cruz

Grzimek, B. 2003. Boa (Boidae). Pp. 409-417 in M Hutchins, A Evans, J Jackson, D Kleiman, J Murphy, D Thoney, eds. Grzimek’s Animal Life Encyclopedia

Hsiou, A., A. Albino. 2009. Presence of the Genus Eunectes (Serpentes, Boidae) in the Neogene of Southwestern Amazonia, Brazil. Journal of Herpetology

Jácomo, A., L. Silveira. 1998. Eunectes Murinus: Diet. Herpatological Review

Keirans, J. 1972. Redescription of Amblyomma fulvum Neumann 1899 (Acarina: Ixodidae), a parasite of the giant anaconda in Northern South America. Journal of Medical Entomology

Lamonica, R., H. Abrahao-Charles, M. de Castro Loguercio, O. Rocha-Barbosa. 2007. Growth, Shedding, and Food Intake in Captive Eunectes murinus

Martins, M., M. Oliveira. 1999. Natural history of snakes in forests of the Manaus region, Central Amazonia, Brazil. Herpatological Natural History

Miller, D., Z. Radi, S. Stiver, T. Thornhill. 2004. Cutaneous and Pulmonary Mycosis in Green Anacondas. Journal of Zoo and Wildlife Medicine

Moravec, F., C. Santos. 2009. Dracunculus brasiliensis sp. n. (Nematoda: Dracunculidae) from the anaconda, Eunectes murinus (Ophidia: Boidae). Parisatology Research

O’Shea, M. 2007. Boas and pythons of the world. Princenton, N.J.: Princeton University Press.

Pizzato, L., O. Marques, K. Facure. 2009. Food Habits of Brazilian Boid Snakes: Overview and New Data, with special reference to Corallus hortulanus. Amphibia-Reptilia

Pough, F., R. Andrews, J. Cadle, M. Crump, A. Savitsky, K. Wells. 2003. Herpetology, Third Edition. Upper Saddle River, NJ: Pearson Prentice Hall.

Rivas, J. 2000. „The life history of the green anaconda (Eunectes murinus), with emphasis on its reproductive biology”

Rivas, J., G. Burghardt. 2001. Understanding Sexual Size Dimorphism in Snakes: wearing the snake’s shoes. Animal Behaviour.

Rivas, J., R. Owens. 2000. Eunectes murinus: Cannibalism. Herpatological Review

Schmidt, K., R. Inger. 1957. Living Reptiles of the World. Garden City, New York: Doubleday and Company, Inc.

Shine, R. 1992. Reptiles and Amphibians: Snakes. New York, New York: Smithmark Publishers.

Strimple, P. 1993. Overview of the natural history of the green Anaconda (Eunectes Murinus). Herpetological Natural History

Valderrama, X., J. Thorbjanarson. 2001. Eunectes murinus: Diet. Herpatological Review